Yumurtalık Kistleri

Yumurtalık kisti nedir?

 
Yumurtalık Kisti

Kistler insan vücudunun herhangi bir noktasında oluşabilen içi su ile dolu keseciklerdir. Çevresi kist duvarı ile kaplıdır.

Yumurtalık kistleri “over kistleri” olarak da bilinir.

Over kistlerinin her yaşta görülebilme ihtimali vardır fakat sıklıkla üreme çağında kendisini gösterir. Kistler genellikle zararsız ve fonksiyonel yapıya sahiptirler. Over (yumurtalık) fonksiyon olarak kist üretebilme özelliğine sahiptir.

Üreme çağı boyunca her kadın follikül (yumurtalıkta bulunan ve olgunlaşmiş yumurtayi taşıyan kesecik) adı verilen ve içerisinde yumurta hücresi taşıyan bir kist geliştirir ve bu yumurta adet döneminin ortalarına denk gelen süre içerisinde çatlar. Bu olaya yumurtlama denir. Yumurtlama olmazsa bir ay sonrasına sarkan artık yumurta büyümeye ve kistleşmeye başlar.

Yumurtalık kisti tanısı nasıl konur?
Genellikle tanı rutin jinekolojik muayene sonucunda konur. Kesin tanıyı koymak için için, vajinal yolla muayene ve karından ultrasonografi yapılmalıdır. Ancak bu şekilde kesin tanı doğrulanabilinir. Bu uygulama sonucunda kistin genel yapısı iyi ve/veya kötü huylu olup olmadığı konusunda kesin bilgiye ulaşılır.

Çok nadiren bilgisayarlı tomografi, MR gibi görüntüleme cihazlarına da başvurulabilinir. Ayrıca kistin cinsinin belirlenmesi için bir başka yöntem de tümör belirteçleri adı verilen kan incelemelerinin yapılması yöntemidir. Bazı durumlarda tümör belirteçleri yönteminin kullanılması gerekebilir.

Büyük çoğunlukla iyi huylu olan yumurtalık kistlerinde ailede yumurtalık kanseri olan kişilerde CA-125 adlı tümör marker derecesi kontrol edilebilir. Bu durumlarda iyi ya da kötü huylu kararı verebilmek için laparaskopi uygulanabilir. Ayrıca yumurtalıklara yakın organlarda oluşabilecek kitleler incelenmeli ve değerlendirilmelidir.

Yumurtalık kisti belirtileri nelerdir?
Genellikle belirtisi olmayan yumurtalık kistleri, aşağıdaki belirtilerden bazılarını gösterebilir.

- Ani şiddetli keskin ağrı (kist yırtılması belirtisi olabilir)
- İdrar ve bağırsaklarda oluşabilecek şikayetler
- Adetlerin ağrılı geçmesi ve ağrının zamanla artması
- Kasıklarda ağrı
- Tüylenmede artış
- Dolgun karın ve basınç hissi
- Cinsel ilişki sırasında ağrı
- Göğüslerde dolgunluk
- Kilo almak
- Bulantı ve kusma
- Kısırlık
- Adet görememe, adet düzensizliği veya lekelenme
- Kist boğulması belirtileri
- Büyük boyutlu kistlerde ele kitle gelmesi veya karında şişme

YUMURTALIK KİSTLERİ TİPLERİ
Dermoid Kist (Teratom)
Genellikle 20 yaşından küçük kişilerde görünür. Bu kist tipinin her iki yumurtalıkta birden görülme riski %12 oranındadır. Dermoid kist karın ağrısı yapabilir.

Dermoid Kist acil olarak cerrahi müdahalenin gerekebileceği duruma gelebilir, bu durum kistin kendi etrafında dönmesi sonucunda oluşabilir bu duruma akut karın tablosu denir.

Ultrasonografi sayesinde belirgin bir görüntüsü olması nedeniyle dermoid kist tanısı koymak daha kolay olabilir.

Vücut dokularıyla dolu bir hal alan dermoid kist, bazı durumlarda cilt, kıl yapıları, kemik ve sinir hücreleri ve bazen diş dokusu bile içerebilir.

Embriyonel dönemde meydana gelen durumlardan dolayı oluşabilir. Yumurtlama süreci ile ilgili olmayıp, küçük bir ihtimalle tiroid dokusuna ait dokularda içerebilir. Bu durumda “hipertiroidi krizi” meydana gelebilir.

Kistin patlaması ile karın içini örten zar iltihaplanabilir. Bu durum oldukça ağır kompikasyonlara sebep olur. Kist tespit edildiğinde laparaskopik yolla ve yumurtalıklara zarar vermeden alınmalıdır.

Fonksiyonel (işlevsel) kistler
Üreme çağında en çok görünen kistlerden biri olan fonksiyonel (işlevsel) kistler, folikülün büyümeye devam etmesiyle (folikül kisti) veya yumurtlama sonrası oluşan cismin gerilememesiyle (korpus luteum kisti) şeklinde oluşabilirler.

Endometrioma (Çikolata Kisti)
Aşağıdaki durumların oluşmasıyla endometriyozis olasılığı değerlendirilmelidir. • Ağrılı adet görme ve bu ağrının zaman içinde artması • İlişki esnasında ağrı • İnfertilite (kısırlık)

Endometriyozis, rahmin içini döşeyen endometriyum dokusunun hücrelerinin endometriyum dışı bir yerde olmasına verilen addır.

Endometriyum dokusu kendi içine kanayıp içi koyu kahverengi, eskimiş kan dolu “endometriyoma” adı verilen kistik oluşumlar meydana getirebilir.

Çikolata gibi bir sıvı ile dolu olan bu kist, çikolata kisti adıylada anılmaktadır.

Karın içi organlarını birbirlerine yapıştırabilen Endometriosis, ağrı ve infertilite gibi sonuçların nedeni olabilir.

Folikül kistleri
Üreme çağında en sık rastlanan kist tipidir. Gelişen yumurta hücresinin çatlamaması ve büyümeye devam etmesi ile oluşur. Gergin ve içinde berrak sıvı içeren kistlerdir. Çoğunun çapı 4 santimetrenin altındadır ve genellikle belirti vermezler. Folikül kistleri doğum kontrol haplarının yardımıyla veya kendiliğinden 1-3 adet döngüsü sonrasında kaybolurlar. Tedaviye rağmen küçülmeyen ya da büyüme gösteren kistler için ameliyat gerekli olabilir. Ameliyat esnasında yumurtalığa zarar vermeden sadece kist çıkartılır.

Korpus Luteum kistleri
Korpus luteum kistleri yumurtlama sonrasında normal olarak oluşan sarı cismin çok büyümesiyle veya içine kanama olmasıyla belirir.

Folikül kistleri ile kıyaslandığında daha ağrılı ve daha büyük olabilen korpus luteum kistleri çoğunlukla kendiliğinden veya doğum kontrol ilaçları ile daha geç zamanda küçülürler.

Korpus Luteum kistlerinde şu gibi durumlar ortaya çıkabilir.
• Adet gecikmeleri
• Kist içine kanama olup çok büyüme
• Kist patlaması veya torsiyone olması (dönmesi). Acil cerrahi müdahale gerekli olabilir.

Kistadenom
Yumurtalık dokusunu dıştan saran yüzey tabakasından gelişen iyi huylu tümöral yapılardır.

Yumurtalık kistlerinin cerrahi müdahale ne zaman gereklidir?
1. Kistler 8 cm den daha büyükse
2. Kitle katı veya yarı katı ise
3. Menopozdan sonra veya ilk adetten önce oluşan kistlerde
4. Kist 5 cm den daha büyümüşse ve gözlem veya doğum kontrol hapları ile baskılanmaya rağmen devam ediyorsa
5. Kötü huylu veya kanser olma riski olan kist olma belirtisi veren kislerin oluşması durumunda
6. Hızlı büyüme durumu varsa
7. Pelviste asit ve metastaz belirtileri gösteriyorsa
8. Torsiyon veya kistin aşırı kanaması durumlarında